على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

593

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بزاعة ( boz at ) و ( bez at ) ا خ . ع . شهرى نزديك حلب . بزاغة ( baz qat ) ا . خ . ع . موضعى نزديك حلب . بزاق ( boz q ) ا . ع . خدو و آب دهان . و انجوخ . و نيز حلزون . بزال ( bez l ) ا . ع . آهنى كه بدان سوراخهاى مبزل شراب و يا سوراخ آوند شراب را گشايند . بزال ( boz l ) و ( baz l ) ا . ع . سوراخى كه در آوند شراب كنند تا برآيد . بزالة ( baz lat ) م . ع . بزل الراى بزالة ( از باب كرم ) : مستقيم گرديد آن راى . بزان ( baz n ) ا . ص . پ . جهنده و وزنده و باد . بزان ( bez n ) م . ع . بازن مبازنة و بزانا مر . مبازنة . بزان ( boz n ) ا خ . پ . دهى در اصفهان . بزانة ( boz nat ) ا خ . پ . دهى در اسفراين . بزانه ( baz ne ) ص . پ . باد وزنده . بزاواء ( baz v ' ) ص . ع . زن كوژ پشت . بزايانيدن ( baz y nidan ) ف م . پ . كمك كردن مر زن را در زحمت و امداد كردن در زائيدن . بزباز ( bazb z ) ا . پ . بسباسه كه قشر دويم جوزبوا باشد . بزباز ( bazb z ) ا . ع . غلام سبك روح در سفر . و ناى آهنين كه بر دهان دمهء آهنگران است . و فرج . بزباز ( boz - b z ) ا . پ . شعبده‌بازى كه بز و بوزينه را با هم مىرقصاند . بزبچه ( boz - bace ) ا . پ . بزغاله و بچهء بز . بزبز ( bozboz ) ا . ع . زورآور بددل . و غلام سبك روح در سفر . بزبزة ( bazbazat ) م . ع . بزبز الرجل : بىآرام و تفته كرد مرد را و بزبز الشيئ : ربود آن چيز را و فروانداخت و نيز بزبزة : سخت راندن و شتافتن و گريختن . و بسيار جنبيدن . و به اصلاح آوردن چيزى و بسيار گفتن . بزبها ( boz - bah ) ص . پ . كم‌قدر و كم بها و پست و بىقدر . بزپونتن ( bazpunetan ) ف م . پ . بلغت زند دادن . بزة ( bezzat ) ا . ع . سلاح و هيئت يقال هو حسن البزة . بزة ( bozzat ) ا خ . ع . نام محدثى . بزج ( bazj ) م . ع . بزج الرجل بزجا ( از باب نصر ) : فخر نمود آن مرد و بزج فلانا على القوم : برانگيخت فلان را بر آن قوم . بزج ( bazaj ) ا . خ . ع . از اعلام است بزجامه ( bazj me ) ا . پ . لباس باشكوه و گران‌بها . بزخ ( bazx ) م . ع . تمام بردن و بعصا زدن بر پشت كسى ( و الفعل من فتح ) . بزخ ( bozx ) ع . ج ابزخ و بزخاء . بزخ ( bazax ) م . ع . برآمدن سينه و در آمدن پشت ( و الفعل من سمع ) . بزخاء ( bazx ' ) ص . ع . زن برآمده سينه و درآمده پشت . ج : بزخ ( bozx ) . بزخيد ( bozxid ) ا . پ . مادهء بز . بزداغ ( bazd q ) و ( bezd q ) و ( bozd q ) ا . پ . مصقل و پزداغ و افزارى كه بدان زنگ آئينه و تيغ و مانند آن را بزدايند و جلا دهند . بزداييدن ( bezd yidan ) ف م . پ . پاك كردن زنگ از روى آئينه و جز آن و جلا دادن . بزدة ( bazdat ) ا . خ . پ . نام دهى از مضافات نسف . بزدل ( boz - del ) ص . پ . جبان و ترسو . بزدودن ( bezadudan ) ف م . پ . بزدائيدن و جلا دادن و پاك كردن زنگ . بزر ( bazr ) م . ع . زدن بعصا . و تخم ريختن و آب بينى انداختن . و پر كردن . و توابل در ديگ ريختن ( و الفعل من نصر ) . بزر ( bazr ) ا . ع . فرزند و بچه . و آب بينى يق ما اكثر بزره اى ولده . بزر ( bazr ) و ( bezr ) ا . ع . تخم و زغير و تخم پيله . ج : به زور و ديگ‌افراز . ج : ابزار و ابازير . و بزر البنج : تخم گياه بنج كه از مخدرات قويه است و بزر الكتان : بزرك بزر ( bazr ) ا . پ . تخم و هر تخمى كه براى زراعت مىافشانند . بزرا ( bazr ) ا . پ . بلغت زند تخم زراعت مطلقا يعنى هر چيزى كه جهت خوردن حيوانات كاشته مىشود . بزراء ( bazr ' ) ا . ع . زن بسيار فرزند . بزرج ( bozorj ) ا . ع . معرب بزرگ و بمعنى آن . بزرجمهر ( bozorjmehr ) ا . خ . ع . معرب بزرگمهر وزير نوشيروان . بزرخانه ( bazr - x ne ) ا . پ . آسياى عصارى و روغن‌گيرى . بزرقطونا ( bazre - qotun ) ا . ع . اسفرزه . بزرك ( bazrak ) ا . پ . تخم كتان و هر تخم خرد و كوچك . بزركار ( bazrk r ) ا . پ . برزگر و زارع . بزرگ ( bazarg ) ا . پ . تخم كتان . بزرگ ( bozorg ) ا . ص . پ . - نقيض كوچك - و كبير و عظيم . و كلان و فراخ . و بىپايان و عظيم الجثه . و توانا . و شريف و رئيس